ZAPROWIANTOWANIE
Kiedy wybieramy się na rejs morski często w głowie rodzi się pytanie, co będziemy jeść na jachcie? Odpowiedź jest bardzo prosta – jemy to, na co mamy ochotę. Na jachcie możemy przygotować praktycznie dowolną potrawę, bowiem kambuz (kuchnia) wyposażona jest w kuchenkę z piekarnikiem, lodówkę, zlewozmywak, komplet naczyń i sztućców (szczegółowe wyposażenie znajdziesz w ofercie czarteru).
Decyzji wymaga raczej to, na ile będziemy bazować na własnym wyżywieniu, a na ile zamierzamy stołować się w miejscowych tawernach i restauracjach. Wiele akwenów oferuje znakomite lokalne potrawy, których należy obowiązkowo skosztować i załoga może chcieć przede wszystkim żywić się w ten sposób. Opcja ta kusi wygodą i wyjątkowymi smakami, przekłada się jednak na spore koszty.
Dla zainteresowanych samodzielnym przygotowywaniem posiłków zamieszczamy kilka uwag dotyczących zaprowiantowania.
Planując i organizując wyżywienie musimy uwzględnić kilka czynników:
- charakter rejsu – menu i lista zakupów na długi rejs stażowy, kiedy mamy dokładnie zaplanowaną trasę rejsu i jadłospis różni od tej na rejs turystyczny. W rejsie pierwszego typu istotna jest oszczędność czasu i jak najwięcej godzin na wodzie. Często są to rejsy, które chcemy zorganizować po najniższych kosztach - większość produktów przywozimy więc z Polski. Dla odmiany na rejsie turystycznym stan naszych zapasów jest równie ważny, ale znacznie łatwiej je uzupełniać, gdyż o wiele częściej będziemy w pobliżu sklepów.
- lokalizacja – wybierając się na rejs w rejony bardziej egzotyczne, gdzie infrastruktura turystyczna jest mniej rozwinięta warto wcześniej zasięgnąć informacji odnośnie do możliwości robienia zakupów. Istnieje ryzyko, że sklepy będą słabiej zaopatrzone, a produkty będą gorszej jakości.
- oczekiwania załogi – by uniknąć niekomfortowych sytuacji menu najlepiej uzgodnić z całą załogą. Być może będzie to oznaczało konieczność wprowadzenia alternatywnych dań (np. dla wegetarian), ale będzie sprzyjało satysfakcji całej załogi,
- koszty transportu naszego prowiantu – najlepiej, jeśli na rejs wyruszamy samochodem; w przypadku innych środków transportu należy upewnić się ile dodatkowego bagażu możemy zabrać – jeśli w podróży samolotem wystąpi dopłata za nadbagaż, prowiant z kraju może okazać się droższą opcją niż zaprowiantowanie na miejscu.
MENU I ZAKUPY
Aby sprawnie opracować menu na rejs i listę potrzebnych produktów polecamy posłużyć się prostymi tabelkami:
- w pierwszej wypisujemy – w zależności od długości rejsu - 7 lub 14 planowanych wersji każdego posiłku + prowiantu na drogę
- na podstawie pierwszej tabeli wypełniamy drugą, tworząc listę produktów potrzebnych do przygotowania każdego posiłku, z podziałem na trzy „źródła zaopatrzenia” oraz na kategorie rodzajowe produktów (zaoszczędzi to wracania do tych samych półek w sklepie). Ilość produktów określamy w zależności od liczby załogi.
Przykład: 
7-dniowy rejs w Chorwacji: z Polski wyruszamy w piątek po obiedzie, wyżywienie wygląda więc tak:
PIĄTEK: kolacja w drodze (prowiant / restauracja);
SOBOTA: śniadanie w drodze (j.w.); obiad w drodze (j.w.); kolacja na jachcie = kolacja 1
NIEDZIELA: śniadanie 1, obiad 1; kolacja 2
PONIEDZ.: śniadanie 2, obiad 2, kolacja 3
(...)
PIĄTEK: śniadanie 6, obiad 6, kolacja 7
SOBOTA: śniadanie 7, obiad w drodze (prowiant / knajpa); kolacja w drodze.
Mamy więc do zaprojektowania 7 śniadań; 6 obiadów; 7 kolacji (+prowiant). Zalecamy posiłki, które są stosunkowo łatwe i szybkie w przygotowaniu:
|
posiłek |
|
|
Prowiant na drogę |
kanapki z wędliną, serem, dżemem, kabanosy, |
|
|
|
|
Śniadanie 1 |
musli z mlekiem, kawa, kanapki z dżemem, rogaliki (pierwsze śniadanie – na wszelki wypadek delikatne) |
|
2 |
parówki/kiełbaski gotowane, kanapki - ser żółty, ser topiony, herbata |
|
3 |
jajecznica z cebulą, pomidory, zielony ogórek, kanapki z wędliną |
|
(…) |
|
|
7 |
omlet z cebulą, papryką i pomidorami, owoce |
|
Obiad 1 |
sphagetti carbonara, sałata z dresingiem, wino |
|
2 |
smażona ryba, sałatka grecka, świeże owoce na deser |
|
3 |
krewetki smażone na oliwie z czosnkiem, świeże pieczywo, wino |
|
(…) |
|
|
6 |
OBIAD W LOKALNEJ RESTAURACJI |
|
|
|
|
Kolacja 1 |
kanapki |
|
2 |
KOLACJA W LOKALNEJ RESTAURACJI |
|
3 |
sałatka warzywna, zapiekanki z serem i pomidorami |
|
(…) |
|
|
7 |
kolacja z tego co zostało ;) |
|
|
Zakupy w Polsce |
Zakupy pierwszego dnia |
zakupy na bieżąco |
|
Pieczywo i prod. mączne |
bułki na prowiant, |
chleb |
świeże pieczywo |
|
|
pieczywo tostowe |
|
rogaliki |
|
|
pumpernikiel |
|
bagietki |
|
|
makaron |
|
|
|
|
|
|
|
|
mięso i ryby |
kabanosy |
|
świeże ryby |
|
|
wędlina paczkowana |
|
krewetki |
|
|
boczek paczkowany |
|
|
|
|
parówki/kiełbaski w paczce |
|
|
|
|
kiełbasa sucha krakowska |
|
|
|
nabiał itp. |
małe masło na prowiant |
Jajka |
śmietana |
|
|
ser żółty w plastrach |
masło |
ser feta |
|
|
parmezan |
mleko |
biały ser kanapkowy |
|
|
|
jogurty |
|
|
|
|
ser topiony |
|
|
dodatki |
dżem |
oliwa z oliwek (najlepiej domowa z targu) |
|
|
|
miód |
|
|
|
|
ketchup |
|
|
|
|
musztarda |
|
|
|
|
majonez |
|
|
|
|
ocet winny |
|
|
|
|
kawa |
|
|
|
|
herbata |
|
|
|
|
sól w solniczce |
|
|
|
|
pieprz |
|
|
|
|
przyprawy, zioła |
|
|
|
warzywa i owoce |
groszek w puszce |
pomidory |
pomidory |
|
|
kururydza w puszce |
ogórek zielony |
sałata |
|
|
czerwona fasola w puszce |
cebula |
papryka |
|
|
ananas w puszce |
oliwki |
winogrono |
|
|
|
czosnek |
jabłka |
|
|
|
cytryny |
brzoskwienie |
|
|
|
|
pomarańcze |
|
napoje |
1,5 l woda mineralna |
woda mineralna |
lokalne wino |
|
|
1,5 l Cola |
zapas lokalnego wina : ) |
|
|
|
1x sok pomarańczowy |
Soki |
|
|
|
|
|
|
|
słodycze |
czekolady |
|
|
|
|
budyń "słodka chwila" |
|
|
|
|
kisiel |
|
|
Robiąc zakupy wybieramy produkty nie psujące się, z dłuższym terminem przydatności do spożycia oraz te, których dostępność na miejscu może być ograniczona. Wydajność jachtowej lodówki jest najczęściej mniejsza niż domowego sprzętu AGD i choć nie powinno być problemów z przechowaniem produktów przez kilka dni, unikajmy dużych ilości produktów wrażliwych na zmiany temperatury.
Inne przydatne akcesoria kuchenne to:
- worki na śmieci,
- płyn do mycia naczyń
- gąbki do mycia naczyń
- ściereczki kuchenne
- ręczniki papierowe
- zapałki
Zakupy możemy też zlecić naszemu armatorowi, jeśli oferuje taką usługę. Na podstawie listy dostępnych produktów określamy wówczas nasze zapotrzebowanie, a armator dostarczy produkty na jacht. Ceny produktów będą lokalne, ale powiększone o prowizję za usługę.
KAMBUZ W CZASIE REJSU
Listę z menu i zakupami zabieramy na rejs – pomogą zarządzać kambuzem i zakupami. Menu danego dnia można ustalić wybierając z pierwszej listy zestaw posiłków, na który aktualnie mamy ochotę (to chyba bardziej atrakcyjna opcja niż z góry rozpisany jadłospis na cały rejs). Warto zaznaczyć, które posiłki wymagają świeżych zakupów – łatwiej będzie się zorientować, co i kiedy możemy przyrządzić.
Dobrze jest wyznaczyć jedną osobę na funkcję II oficera odpowiedzialnego za kambuz i zapasy żywności. Do jego obowiązków należy zarządzanie kambuzem od zaszatuowania zapasów (czyli ich rozlokowania po szafkach i półkach) – II oficer powinien wiedzieć, gdzie co jest), następnie pilnowanie stanu ilościowego i jakościowego produktów, dysponowanie kasą przeznaczoną na zakupy oraz dopilnowanie porządku w kambuzie.
Naturalną rzeczą jest też podział obowiązków wśród pozostałej części załogi. Każdego dnia inna osoba (wachta) przygotowuje posiłki i zmywa naczynia, następnie zdaje sklarowany (tj. uporządkowany i wyczyszczony) kambuz kolejnej osobie (wachcie). W ogromnym stopniu ułatwia to funkcjonowanie i organizację dnia na jachcie. Dobrze, kiedy załoga jest punktualna i posiłek nie trwa kilka godzin – szkoda marnować czas, który można poświęcić na zwiedzanie, odpoczynek czy żeglowanie. Grafik i godziny posiłków najlepiej ustalić pierwszego dnia rejsu, unikniemy wtedy nieporozumień.
Celowo nie umieszczamy kompletnego jadłospisu oraz listy zakupów, bo wiemy, że każda załoga ma swoje preferencje. Mamy nadzieję, że przedstawione powyżej zasady pozwolą przygotować własną sprawdzoną listę zakupów. Nie jest to zadanie trudne i nie zajmuje dużo czasu, ale warto je przeprowadzić dokładnie.